BRAIN GRAFFITI czyli burza mózgu

*   *   *

Czy zdajemy sobie sprawe z tego, ze pedzimy wszyscy w Kosmosie z zawrotna predkoscia?
Czy uswiadamiamy sobie to, ze zyjemy na wulkanie, a pod nami kipi gigantyczny kociol pelen roztopionej, rozgrzanej do bialosci skaly?
Oczywiscie wiemy o tym, ale sobie raczej tego nie wyobrazamy, wiec nie robi to na nas wiekszego wrazenia...

Moze jednak lepiej, ze nasze zmysly slizgaja sie zaledwie po powieszchni zjawisk, bo w ten sposob mozemy zachowac pewna rownowage?

Czy jednak ludzie, ktorzy wymyslili pieklo, wiedzieli o plonacych, pelnych zaru czelusciach kryjacych sie w glebi ziemi. Moze cos takiego przeczuwali i dlatego wlasnie tam je umiescili?

*

*

*

Otoz byliby mocno zdumieni, gdyby zobaczyli Jaskinie Carlsbadu. Bowiem w niczym nie przypominaja one piekla, a wrecz przeciwnie - sa bajeczna kraina pelna niewyobrazalnych cudow i dziwow.

Z wielu jaskin jakie do tej pory widzialem, zadna nie dorownuje tej carlsbadzkiej pod wzgledem roznorodnosci wystepujacych tam tworow; zadna nie jest tak piekna i osobliwie dekoracyjna.
Nie jest to wlasciwie jedna jaskinia, a caly system olbrzymich komnat, pelnych stalaktytow, stalagmitow, kolumn, draperii, helicytow i krysztalow, ktore tworza zdumiewajacy obraz podziemnego swiata o cudownej kompozycji, nieprzebranym bogactwie form i ksztaltow.
Koronkowa robota natury?

Ale obawiam sie, ze i tak nie ma sensu o tym pisac, gdyz malo kto uwierzy mi tu na slowo, tak jak nie chciano wierzyc mlodemu "chlopakowi od krow" Jimowi White, ktory odkryl i eksplorowal te jaskinie ponad sto lat temu. Dopiero fotografie, ktore trafily do Waszyngtonu, a konkretnie na biurko prezydenta Coolidge'a, przekanaly decydentow o koniecznosci nadania tym terenom specjalnego statusu - wpierw pomnika przyrody, a kilka lat pozniej (w 1930 r.) - parku narodowego.
Na swoja liste chronionych miejsc Dziedzictwa Swiatowego Ludzkosci wpisalo rowniez jaskinie UNESCO.

Zadna nie zrobi takiego wrazenia, jakiego sie doswiadcza patrzac na nie wlasnymi oczami.

W jaki sposob estetyka natury koresponduje z estetyka, ktora stworzyl czlowiek?
Co bylo na poczatku - harmonia, ktora dostrzeglismy w przyrodzie i ktorej elementy zaadoptowalismy dla potrzeb naszej sztuki, czy tez kanon estetyczny stworzony przez nas, a ktory zaczelismy rzutowac niejako w otaczajacy nas swiat?

Problem ten mozna sprowadzic do jednej kwestii:
Co powoduje, ze w naturze dostrzegamy piekno?

Pomijam kwestie indywidualne, a wiec rodzaj wrazliwosci, zdolnosc do estetycznej sublimacji, inne w kazdym czlowieku wyczulenie na gre swiatla, faktury, ksztaltow i barw... etc.

Bylem np. swiadkiem setek przeroznych ludzkich rakcji na widok Wielkiego Kanionu rzeki Kolorado. Miescily sie one w przedziale od totalnej obojetnosci (ktos ledwie rzucal nan okiem, i pedzil do swiecidelek i tandetnych suwenirow), po autentyczne lzy zachwytu, mniejszy lub wiekszy estetyczno-emocjonalny szok.
Objawy to skrajne ale charakterystyczne.

Sa ludzie jakos tak estetycznie indyferentni, jednakze wiekszosc z nas zdolna jest dostrzec istniejace (czy tylko dla nas?) w naturze piekno.
I nazywamy to pieknem, i odczuwamy to jako przyjemnosc, i odbieramy to jako cos, co jest dla nas dobre.
Dlaczego?
Wydaje mi sie, ze wlasnie dlatego: piekno w naturze widzimy w tym, co jest dla nas jednoczesnie dobrem i przyjemnoscia. Zwykle laczy sie to z ladem i harmonia, ale niekoniecznie, bo pozytywnie estetyczne wrazenie robia na nas rowniez zywioly, ale pod warunkiem, ze nie stanowia dla nas bezposredniego zagrozenia.

Nic bowiem tego nie zapowiada, kiedy jedziemy po tej rozleglej pustyni a jedynym urozmaiceniem sa naftowe szyby i olejowe pompy zwane obrazowo ale i obcesowo konskimi lbami.
No i moze jeszcze czasami, czmychajacy nam spod kol strus pedziwiatr, ktoremu juz za bardzo nie chce sie latac.

*   *   *

Zdjecia autora.

(Niestety zadne zdjecie nie odda niezwyklosci tego, co mozemy zobaczyc na wlasne oczy w Jaskini Carlsbad. Gubia sie proporcje, glebia, finezyjnosc wszystkich tych basniowych formacji...)

___________________________________________________